Véél ernstiger is At your inconvenience, de tweede plaat van de Brit Professor Green. Met ‘Read all about it’, een duet met Emeli Sandé, heeft hij alvast een hitje te pakken, vooral dankzij Sandé’s onweerstaanbaar soulvolle refrein.
De magere, blanke Londenaar ziet er niet meteen uit als een hiphopper, zijn thema’s zijn evenmin typisch rapvoer: eenzaamheid, verlatingsangst, onzekerheid, de afwezige vader die hij als kind had. Greens erg persoonlijke biecht doet sterk aan Eminem denken. Bij die kopieerdrift ligt zowel de kracht als de achilleshiel van dit album. De verhalen en anecdotes boeien, de rapstijl en de stemkleur van Green zijn dan weer irritante doorslagjes van Eminems geluid. Eerlijk: we hadden moeite om een plaat lang naar Greens nasale, neurotische geraas te luisteren. Middelmatige beats en slappe arrangementen doen de Professor helemaal de das om. Sneu.

Wiley is, samen met Dizzee Rascal, de koning van de grime, de Londense variant van rauwe New Yorkse straathiphop. Waar Dizzee koos voor het mainstreamsucces, bleef Wiley vasthouden aan zijn undergroundroots. Evolve or be extinct, zijn negende plaat, pakt het een tikkeltje lichtvoetiger aan dan zijn oude werk maar blijft al bij al te stug plakken bij norse grime. Gelukkig wordt er daar het felst geëxperimenteerd met elektrobeats, waardoor fans van inventief productiewerk worden beloond. Maar zullen niet-Britten Wiley’s razendsnelle, hermetische raps slikken? An acquiered taste, zeg maar.

Ziet Lana Del Rey er niet ravissant uit in de videoclip van ‘Born to die’, haar tweede single en de titelsong van haar debuutalbum? In een schizofrene, postmoderne versie van de fifties, een beetje à la David Lynch, vrijt Del Rey, geheel fotogeniek, met een getatoeëerde kerel op de motorkap van zijn Mustang. In een paar shots zit ze op een troon in een lang wit gewaad, geflankeerd door twee tijgers. Even later scheurt ze met haar boyfriend over een nachtelijke highway. Het koppeltje kust en hij laat het stuur los. De gevolgen laten zich raden: aan het einde van de clip stapt de man weg van een brandend autowrak met een bebloede Del Rey in zijn armen. De hele tijd oogt ze als een onwerkelijke, bijna karikaturale versie van klassieke Hollywoodiconen. Ergens tussen Brigitte Bardot, Ursula Andress en The Stepford Wives. “Come and take a walk on the wild side / Let me kiss you hard in the pouring rain / You like your girls insane”, zingt haar galmende stem.
Wie is Lana Del Rey écht?

Met die vraag, en niet met de vraag of haar muziek deugt, hielden zowel de blogs als de gevestigde media zich de voorbije maanden bezig. Na de euforie bij de muziekpers toen vorige zomer Del Rey’s liedje ‘Video games’ en zijn romantische lo fi-clip opdook, grepen de bloggerati naar hun fileermesje. Del Rey zou immers niet authentiek zijn maar een bedenksel van een platenfirma.
Wat weten we van haar? Haar echte naam is Lizzy Grant, een New Yorkse singersongwriter die al een tijdje aanmodderde met haar liedjes en zelfs een plaat uitbracht die weer snel in de vergetelheid verdween.
Of het Lana Del Rey-personage een hersenspinsel is van Grant, dan wel van een snode A&R-manager, werd tot nog toe niet beantwoord. Nu, het is geen zonde in de popmuziek om over een goed verkoopbaar alter ego te beschikken, anders zouden Madonna, Prince, Bowie, Lady Gaga en Rihanna ook aan de galg moeten, hoewel zij explicietere fantasiefiguren voorschotelen dan Del Rey.

Omdat de Westerse popconsument zijn iconen nu eenmaal liever verguist en van zijn voetstuk ziet donderen dan hen te zien triomferen, werd Del Reys imago gretig aan gort geschoten, althans, door bepaalde muziekblogs die een bitchy karaktermoord verwarren met muziekjournalistiek.
Ja, Lana Del Rey heette vroeger Lizzie Grant. En ja, vandaag zingt ze met een lagere, diepere stem, en is ze gerestyled tot een elegante diva met opvallend dikkere lippen (Jacky Lafon, eat your heart out).
Wellicht speelt haar onervarenheid haar parten. De televisie-optredens die ze al gaf, bij Jools Holland op de BBC, in De Wereld Draait Door en in de Amerikaanse comedyshow Saturday Night Live, kunnen bezwaarlijk memorabel worden genoemd. Del Rey stond er bij als een verlegen tiener die een boekbespreking houdt. Bovendien vertolkte ze ‘Video games’ weinig toonvast, zonder de assertieve flair van de plaatversie.
Bizar om zo’n professioneel uitgedokterd popproduct – want dat is ze nu eenmaal – zoveel amateurisme te zien tentoon spreiden. Tja, dan trekken de meest cynische critici natuurlijk hun scherpste pen.

Hoe goed is dat debuutalbum nu? Behoorlijk goed, maar verre van perfect. ‘Video games’ en het titelnummer hebben ons zand in de ogen gestrooid. Met hun lijzige update van fiftiesballads en knipoogjes naar Nancy Sinatra en Vera Lynn, suggereerden ze dat Del Rey een aaibare, draaibare popdiva à la Norah Jones zou kunnen zijn.
Maar wat brengt Born to die? Rauwe triphopbeats die doen vermoeden dat 1995 terug van weggeweest is (Tricky en Portishead, we hebben het over jullie!), zweverige hijgzang à la Hope Sandoval en zelfs raps! Raps? Yep, Del Rey waagt zich aan een soort loom parlando dat voorzichtig aansluit bij de flow van blanke rapmadammen als Princess Superstar. Haar liefde voor hiphop schemert nu en dan door in de teksten. Wat dacht u van: “You’re so fresh to death and sick as cancer/Love you more than those bitches before”. Dat horen we Norah Jones niet meteen verkondigen.
Del Rey blijft weliswaar te lang bij dezelfde thema’s hangen (passionele verliefdheden, brandende verlangens, gedoemde liefdes), waardoor de karikatuur het vaak van de authentieke emoties haalt.
En hoewel Del Rey haar best doet om verschillende registers open te trekken – van stoute Lolita over verwarde tiener naar venijnige ex tot rijpe moederfiguur – doet haar stijl en bij uitbreiding haar plaat te eendimensioneel aan. De formule van slepende hiphopbeats plus verleidelijke vrouwenzang wordt uitgemolken tot het bittere einde. Bang dat een eclectischer aanpak het mainstreampubliek zal verwarren, Lana?

Wie is Lana Del Rey? Een getalenteerde zangeres, een model voor Next Models en wellicht een popster in wording. Hopelijk gunt de industrie haar de vrijheid om te kunnen bloeien als songschrijver.

Diezelfde Stijn sloot de avond af in de AB-Club met een fantastisch eerbetoon aan Prince. In de pikdonkere club, in lichterlaaie gezet door rode backlights, speelde hij ratelende elektroversies van obscure Prince-pareltjes, aangevuld met zijn eigen cultclassics ‘Sexjunkie’ en ‘Wrong’. Alsof Gary Numan de funktoer op ging.

Het hoofdgerecht van de avond heette fDeluxe, de reïncarnatie van The Family, in de jaren 1980 een satellietproject van Prince. The Family was in 1985 zijn excuus om funky popsongs te blijven schrijven terwijl hij op solovlak de experimentelere toer op ging.
‘Nothing compares 2 U’, het bekendste liedje van The Family, zou in 1990 een wereldhit worden in de versie van Sinéad O’Connor. Het was even slikken toen het in de AB voorbij kwam, in zijn originele jazzy powerballadversie, mijlenver vandaan van O’Connors bezwerende cover.
fDeluxe trok in Brussel vooral Princefans aan die een vonkend feestje verwachtten zoals de afterparties van hun idool.

Zo extatisch werd het nooit, maar fDeluxe kwam nu en dan in de buurt. Hoewel de band zich op zijn nieuwe album Gaslight niet langer een marionet van Prince toont, grossierde zijn AB-show gretig in Minneapolisfunk. Vreemd is dat niet: de zangeres Susannah Melvoin had ooit een relatie met Prince, de zanger-bassist St.Paul en de gitarist Jellybean Johnson speelden ooit bij The Time, nog zo’n satellietband van de purpere superster.

Maar de AB joelde het luidst bij de solo’s van de saxofonist Eric Leeds, een man die in de eighties mee verantwoordelijk was voor de organische funkklank van oa. Sign O The Times. De magere, bleke Leeds zag er in zijn strakke pak en vilthoed uit als een jazzy maffioso. Nu en dan mompelde hij coole funky bindteksten zoals “Excuse us while we take a little detour from the deluxe to the ridiculous”. Héérlijk!
Voeg Leeds’ hyperkinetische Maceo Parker-stijltje bij St.Pauls Robert Palmer-achtige zang, zet er een funkgroove onder en je krijgt plakkerige grooves zoals ‘Mutiny’ en ‘The screams of passion’.

Hun kleffe eightiesballads hadden ze mogen thuis laten. Geknipt voor een vrijscene in een aflevering van Miami Vice, maar veel te belegen om ons anno 2012 mee lastig te vallen. Op een paar songs na (‘Over the canyon’ had op Eroica van Wendy & Lisa kunnen staan), zaten de popliedjes van fDeluxe vastgeroest in het verleden. Jammen kan de band weliswaar als geenander, zo bleek uit ‘Drummers & healers’, waar de vlijmscherpe funkriffs en bass slaps ons om de oren vlogen.

Festivals als Gent Jazz en Couleur Café weten waar ze hun mojo kunnen vinden.

1. DAG ‘Sweet little lass’

2. Jean Wells ‘Have a little mercy’

3. Graham Central Station ‘Hair’

4. The Apples ft.Fred Wesley ‘In the air’

5. Nikka Costa ‘Hope it felt good’

6. Prince ‘Alphabet St. (live in London 2008)’

7. Charles Bradley ft.Menahan Street Band ‘In you (I found a love)’

8. Ledisi – Shut up

9. The Stepkids ‘Legend in my own mind’

10. Betty Wright ‘Mr.Lucky’

11. D’Angelo – Spanish joint

12. Sandy Barber ‘Can’t you just see me’

13. J*Davey ‘Slooow’

14. Bobby Womack ‘That’s the way I feel about ‘cha’

15. The Baker Brothers ‘Family tree’

Hosted by Yasmina El Messaoudi, samengesteld door yours truly. In de eerste aflevering vers bloed zoals Michael Kiwanuka en het geweldige The Internet (the future of soul music?), verder een fantastische classic van Roger Troutman (voor al de Zapp-fans), het mooiste nummer uit Lioness: hidden treasures van Amy Winehouse, new classic soul van Sharon Jones en Lee Fields, een prachtige soul-hiphoptrack van the mighty The Roots, toplabels als True Soul en Now Again, en méér.

Playlist:

1. Sharon Jones ‘New shoes’
2. Michael Kiwanuka ‘Tell me a tale’
3. Stevie Wonder ‘Jesus Children of America’
4. Goapele ‘Money
5. Amy Winehouse ‘Half time’
6. Thomas East  ’Sister funk’
7. Naomi Shelton & The Gospel Queens  ‘You gotta move’
8. Jazzanova ‘I can see’ ft.Ben Westbeech (Ye:Solar remix)
9. fDeluxe ‘Sanctified’
10. Lee Fields ‘Honey dove’
11. The Roots ft.Dice Raw ‘Tip the scale’
12. Jill Scott ‘Wondering why (you don’t talk to me)’
13. Roger ‘I want to be your man
14. The Internet ‘Visions’ ft.Coco O.
15. New World Generation ‘Curious soul’

Als “een onderonsje van Ennio Morricone met Tricky in de woestijn”, zo omschrijft The Guardian de muziek van Gonjasufi. De Britten zitten er niet ver naast: Gonjasufi neemt zijn muziek inderdaad op in een hutje in de Amerikaanse Mojavewoestijn. Deze Californische weirdo ziet er uit als een kruising van Lee Scratch Perry en een Talibanstrijder. De songs op de mini-LP (nu ja, tien volwaardige tracks!) MU.ZZ.LE doen even wereldvreemd aan. De cd gaat verder op hetzelfde elan als het hallucinogene debuut A sufi and a killer, uit 2009 . In ruis gedompelde hiphopbeats en doffe jazz-ritmes spreiden een bedje voor samples uit Franse film noir, uit sixtiespop en uit groezelige soul. Dan weer drapeert Gonjasufi zijn ijle geraaskal over sciencefiction-synths. De man zou er met socio-spirituele commentaar strooien en donkere bespiegelingen openbaren die werden ingegeven door woede en frustratie. Nou, dat zal wel, maar als je jouw neurotische zang in elke track door een korzelige effectpedaal stuurt, begrijpt de luisteraar geen snars van wat je zegt. Anders wél een cool experimenteel uitje.

Ook de uit Nieuw-Zeeland afkomstige multi-instrumentalist Julien Dyne houdt van geruis en gekraak, zolang het maar van het vinyl komt. Zijn diep gonzende hiphopbeats zuigen de krakjes en tikjes van oude vinylplaten mee, waardoor je in de waan verkeert dat je naar een stokoude funk -of rapplaat luistert. Zo radicaal als Gonjasufi met noise omspringt, zo behoedzaam gebruikt Dyne zijn stoorzenders. De groove staat centraal op Glimpse, zijn tweede album, dat samples van twinkelende blieps en stotterende keyboards tussen de beats mikt. Hier en daar duikt een gastzanger -of zangeres op, maar hun soulvolle stemmen schuiven tussen de mazen van de elektronische texturen. Romantiek en paranoia gaan hier hand in hand. Geen wonder dat invloedrijke Britse dj’s als Gilles Peterson en Vadim deze man op handen dragen.

Aan noise geen gebrek bij ZZT, de collaboratie van de alom gerespecteerde dj’s Tiga en Zombie Nation. De jongens kruiden hun punky technoplaat Partys over earth met nerveus skippende beats, geflipte stemsamples die zich door tilt geslagen klankeffecten wurmen en ronkende baspartijen als die van een agressief punkgroepje. Lekker luid en onverantwoord, dat wel, maar ook een tikkeltje eendimensionaal. “If it’s too loud, you’re too old”, zullen Tiga en Zombie Nation repliceren, en ze hebben wellicht gelijk. Opwindend spul, gespeend van nuance en verfijning, dat u ongetwijfeld zal horen opduiken in dj-sets van 2manydjs en konsoorten.

Maar Woon trok in Brussel wel erg ver de akoestische kant van het spectrum op. We weten dat Lewis Taylor zijn grote held is en zoals die Britse, eveneens blanke souljongen koos Woon voor uitgebeende pop met minimalistisch drumwerk, snedige elektrische gitaarriffs en af en toe een orgeltje. Niks geen zompige woomp-woomp-woomp-bassen zoals in dubstep, niks geen geraffineerde glitch-achtige laptopexperimenten.

Heeft hij het hyperdigitale kader van zijn Mirrorwriting-album afgezworen, ondanks het succes van die plaat? Of beseft Woon dat binnenkort iedereen op de kar springt van de emotionele elektronicasoul? Is het tijd voor herbronning?
Het eerste kwartier van dit concert beloofde het beste voor de toekomst. ‘Blue truth’ werd op een felle funky groove geënt, à la The Roots, kreeg krasserige gitaren mee en dat prachtige Arabische motiefje in Woons zanglijn – heel even was Khaled niet veraf.

‘Night air’ werd getrakteerd op een dol herkenningsapplaus maar we durven wedden dat de fans raar opkeken: geen onheilspellende beats van Burial hier, wel een bonkende akoestische basdrum, jazzy gitaarlicks en alweer, een sierlijk gezongen refrein. In de soepele staart van het nummer dachten we even ‘Give me the night’ van George Benson te horen, maar dat kan ook wishful thinking zijn geweest.

Contact met het publiek was er nauwelijks. Woon is een timide jongen. Het was aan zijn gitarist om het ijs te breken met een schalks “D’you like his new haircut?” Wel, eerlijk gezegd: nee. Opgeschoren aan de zijkanten, een punky dos op de kruin en een dotje op het achterhoofd? Tot daar de ideale schoonzoon-look.

Zo punky als zijn kapsel was, zo braaf klonk Woons muziek. We hoorden teveel slepende soulballades van het soort dat Prince voor zijn aftershows bewaart, weinig spetterende midtemposongs à la D’Angelo en zeemzoete liefdesliedjes die, echt waar, Simply Red het nakijken gaven.

Oef! ‘Lady luck’ kwam net op tijd, gewikkeld in een hoekige groove waarin we een reggaevibe ontwaarden. ‘Shoulda’ zag zijn blieps vervangen door een speelse gitaarriff en knipoogde naar The Police. ‘Spirits’ verruilde de digitale gospel en breakbeats voor een soort sacrale funk. Heel knap allemaal, vooral Woons fenomenale stembeheersing. Maar het publiek was er niet tuk op. Zelden zoveel gebabbel rondom ons heen gehoord!

De toegift op akoestische gitaar kon de meubels niet redden. Een allerlaatste experiment met een effectpedaal wél: Woon beatboxte en drapeerde zijn stem in laagjes over elkaar.
Woon twijfelt duidelijk tussen de status van cool cultfenomeen en die van populair singersongwriter. Hij moet keuzes maken. Wordt hij de nieuwe Jamie Lidell of de nieuwe James Morrison?

Zeven uur voordien wandelen we een ijskoude Brixton Academy binnen. De winterwind giert door de ongezellige, grijze gangen van het oude theater.
Op het podium staat Soulwax te soundchecken. Stephen Dewaele draagt een blauw sjaaltje, David een dikke Finse wintermuts (“gekocht bij Top Shop!”). De Gentenaars prutsen aan synthesizers en roepen instructies naar de geluidsman. Ze spelen een nieuw synthrocknummer dat pokkeluid door de lege zaal weergalmt.
Even later waait de “Excuse me?”-sample uit hun stormachtige culthit ‘NY Excuse’ voorbij. Niet eenvoudig om in zo’n hol galmende zaal de klank perfect te krijgen. “Soms wou ik dat ik new folk speelde”, zucht Stephen.

Zeebaars met een sausje van witte wijn, kip met veenbessensaus, roast beef met Yorkshire pudding, ginger & honey bread met butter pudding. Nounou, en wij maar denken dat de backstagecatering in Britse muziekclubs steevast huilen met de pet op is. Of is het Brixtonmenu de regel die de uitzonderig bevestigt?
Tijdens de maaltijd zit David te piekeren over de show van vanavond. Stephen praat honderduit. ,,In Zuid-Amerika smeken ze ons om een Soulwaxmas te organiseren”, zegt hij. ,,Misschien moeten we dat volgend jaar maar eens doen”.
Gisteren is hun moeder naar de eerste Londenshow komen kijken. “Ze vond het geweldig”. Maandag vertrekken de boys weer naar België. Voor het eerst in jaren vieren ze Kerstmis in Gent. Kopen ze voor elkaar kerstcadeaus? ,,Nee”, zegt Stephen. ,,Toch wel”, meent David gespeeld verontwaardigd. ,,Ik heb vorig jaar voor jou een cadeau gekocht”. Stephen bijt betrapt op zijn lip.De heren zien er moe uit. Hebben ze een zwaar feestje achter de rug?
,,Na afloop van onze eerste show gisteren, waren alle muzikanten zo dronken dat ze tijdens de ‘drum-off’ (het traditionele slot van Soulwaxmas waarbij iedereen achter een drumstel kruipt) er vrolijk naast klopten. Alleen Dave en ik waren nog nuchter. Naar het schijnt zijn er op heel wat hotelkamers nog wilde feestjes gebouwd. Maar wij sliepen al.”
Straks moeten we evenmin een afterparty verwachten. Stephen wil namelijk morgen nog vroeg gaan shoppen, meerbepaald in de legendarische Rough Trade-platenwinkel, vlakbij het Londense appartement van de Dewaeles.

Een oogwenk later en we zitten in de V.I.P.-ruimte. Aan de muren hangen goedkope kerstslingers en kerstlampjes. De eerste gasten stromen binnen: Reinhard Vanbergen van Das Pop, mooie hippe meiden en ook een Ierse documentairemaker die een film maakt over de Bollock Brothers en die later op de avond stomdronken in ons oor zal lallen dat hij Arno ooit van bil zag gaan in de Brusselse Dansaertstraat. Charmant.
In de backstagekamer van de Dewaeles staat een verlicht kerstboompje. Op een tafel staan wijnflessen en een champagnefles, een doosje keelpastilles, een potje honing, chocoladecakejes, een mand fruit en veel thee – David Dewaele zal om het half uur een kopje thee komen drinken. Rock-’n-roll!
In een kadertje aan de muur lezen we de instructies voor het personeel van de zaal. Onze favoriete richtlijn: “Never use the word ‘fire’ within the hearing of the public. Always use the code word ‘Mr.Sands’.”
Le tout Londre druppelt langzaam binnen: hipsters van allerlei allooi, oude kameraden van de Dewaeles, artiesten, dj’s en oh ja, de zoon van Bryan Ferry, Isaac. Gezellig hoor, maar waar kunnen de broers in vredesnaam even verpozen?

In een pover gevulde zaal steekt het Canadese kwartet Azari & III van wal: twee producers en twee androgyne relnichten die heerlijke retrohouse brouwen. De aan bier verslingerde, oer-Britse lads staan er een beetje meewarig naar te kijken.
De Belgische dj Paul Chambers, Joe Goddard van Hot Chip en Mixhell krijgen met hun meedogenloze beats meer bijval.
Als Soulwax van start gaat, staat de zaal vol. De logge bas van ‘E Talking’ gooit onze maag overhoop, maar er zijn ook nieuwe songs die schipperen tussen prikkelende krautrock en klassieke Berlijnse techno. De band haalt een ravemitrailleur boven en maait iedereen omver.
Een uurtje later treden de Dewaeles opnieuw aan als 2 Many Dj’s. Als de heren tussen het technogeweld ook flarden heavy metal van Motörhead en Metallica pleuren, gaat de zaal door het lint. Zoals in hun internetproject Radio Soulwax gooit het duo muziek en gemanipuleerde beelden van platenhoezen door elkaar. De met kerstmutsen getooide jongens en meisjes gieren het uit van de pret.
Mr.Sands is definitely in the house.

Wie zijn toch al die mensen in de backstageruimte van Soulwax? Tipsy meisjes zijn op rooftocht naar de laatste flessen alcohol. De ladyboys van Azari flaneren olijk door de gang.
Stephen en David zijn naar hun wardrobe gevlucht, een kamertje waar een strijkplank staat en waar de podiumoutfits onder handen worden genomen. “We strijken ze niet zelf”, zegt Stephen, “dat doet iemand voor ons”.
Drie uur ‘s ochtends en de vermoeidheid weegt. We staan in de coulissen te kijken naar alle bands en dj’s die als losgeslagen Muppets op drumstellen staan te rammen. Voor David Dewaele is het snel genoeg: hij staat aan de zijkant van het podium een pakje boterhammen te eten. Part of the weekend…never lies.

(een versie van dit artikel verscheen in De Standaard van 21 december)